ÜLKESEL EKMEKLİK BUĞDAY ALIM BAREMİNDE EKMEKLİK BUĞDAY ÇEŞİTLERİNİN AYRIMI: YAPAY ZEKA DESTEKLİ ÖRÜNTÜ TANIMA UYGULAMALARININ KULLANILABİLİRLİĞİ

  • Yaşar Karaduman
  • Savaş Belen
  • Murat Olgun
  • Merve Ceyhan
  • Yusuf Kartal
  • Kemal Özkan
Keywords: Ekmeklik buğday, ülkesel barem, yapay zeka, örüntü tanıma, tahıl kalitesi

Abstract

Bu çalışma Ülkesel Ekmeklik Buğday Alım Bareminde kırmızı ve beyaz sert ekmeklik buğday grubunundaki buğdayların cinslerinin belirlenmesi üzerinedir. Bu amaçla tane fiziksel, protein miktar, protein kalitesi ve gluten reolojik özelliklerini içeren kapsamlı laboratuvar testleri uygulayarak ülkesel baremde yer alan 8 kırmızı-sert ve 2 beyaz-sert buğdayın kendi içerisinde ve diğer sınıfta yer alan 14 ekmeklik buğdaydan farklılıkları değerlendirilmiştir. Kırmızı tane renginde çeşitler arasında tane protein oranı %11,78-15,19 ve beyaz tane renginde çeşitler arasında %12,71-14,71 arasında değişmiştir. Çalışmada kırmızı ve beyaz-sert sınıfta yer alan çeşitlerin ortalama protein kalite özellikleri diğer sınıflardan yüksektir. Kırmızı-sert sınıfta yer alan Dropia, Maden, Rumeli ve Quality çeşitlerinin protein kalite değerleri belirgin şekilde daha yüksek bulunmuştur. Quality dışında diğer üç çeşidin Glutopeak agregasyon enerji değerleride (AGGEN) yüksektir. Esperia ve Bezostaja1’inde genel olarak protein kalite özellikleri ve AGGEN değeri iyi iken; Krasunia Odeska ve Flamura çeşitlerinin protein kalite stabiliteleri daha az ve gluten reolojik özellikleri düşük olmuştur. Diğer kırmızı sınıfındaki ekmeklik buğday çeşitleri içerisinde protein kalitesinde değişkenlik daha fazla olmuş; bu sınıf içerisinde Pehlivan, KateA, Ahmetağa, Konya, Yubileyna ve Syrena Odeska çeşitlerinin bazı protein kalite ve gluten reolojik özellikleri kırmızı-sert sınıftaki çeşitlere benzer veya üzerinde iken; Sönmez, Misiia çeşitlerinin düşük; Ekiz’in orta düzeyde olarak değerlendirilmiştir. Nota çeşidinin protein kalitesi düşük gluten reolojik özellikleri orta iken Nacibey çeşidinin tersidir. Beyaz-sert çeşitlerden Kıraç’ın protein kalite parametreleri yüksek, Tosunbey’in orta-düşük iken; gluten reolojik özellikler tam tersi olmuştur. Diğer beyaz çeşitlerden Müfitbey’in bazı protein kalite parametreleri iyi, gluten reolojik özellikleri orta-iyidir. Gerek orta-zayıf ve Bayraktar çok zayıf protein kalitesi ve gluten reolojik özelliklerine sahip olarak değerlendirilmiştir. Çeşitler arasında tane sertliği ve homojenitesi ve hacim ağırlığı arasında dikkate değer farklar bulunmuştur. Yine tane ağırlığı, tane ağırlığı homojenitesi, tane çapı ve tane çapı homojenitesi değerlerindeki farklıklar bu fiziksel özelliklerin değerlendirilerek çeşitlerin ayrımında oldukça başarılı olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Beyaz sınıflarda yer alan çeşitlerin L* (parlaklık) ve b* (sarı renk tonu) değerleri genel olarak daha yüksektir. Bu değerler ve a* (kırmızı renk tonu) değeri bakımından beyaz ve kırmızı taneli çeşitler arasında önemli varyasyon vardır. Bu parametreler kullanarak buğdayın cinsinin belirlenebilmesi mümkün olabileceği ve sonuçta geliştirilmesi muhtemel yapay zeka destekli örüntü tanıma sistemine sahip V-NIR cihazının etkin olabileceğini görülmüştür.

Published
2020-12-17
Section
Articles